Istorija

Jevrejski opštinski dom “Oneg Šabat” sagrađen je početkom tridesetih godina XX veka po projektu arhitekte Samuela Sumbula za potrebe jevrejskih humanitarnih društava "Oneg Šabat" i "Gemilut Hasadim". Samuel Sumbul projektovao je i mnoga druga jevrejska zdanja kao što je zgrada Jevrejske Opštine Beograd u ulici Kralja Petra zatim Savez Jevrejskih Opština u ulici u Knjeginje Ljubice.

Ovo zdanje imalo je veliku ulogu u kulturnom i religioznom životu beogradskih Jevreja. Ovde je bio Dom staraca i starica Mojsijeve vere, održavali su se mnogi jevrejski praznici Tubišvat, Lag baomer, Purim, Hanuka, Roš ašana, Jom Kipur i pesah i drugi. Bila je stecište društava koja su organizovala mnogobrojna predavanja iz istorije, kulture i o cionizmu. Posebno je bilo aktivno Jevrejsko žensko društvo.

Na fasadi i danas stoje dva natpisa koja su  označavala njenu namenu; Oneg Šabat  i Gemilut Hasadim, kao i citama iz psalma: (Al tashlicheni le'et zikna kihlot kohi al ta'azveni) Ne odbaci me pred starost kad me izda snaga ne ostavi me (Ps.71).

Vremenom je došlo do promene u vrsti svečanosti koje su se održavale. Umesto tradicionalnih i verskih svečanosti, očuvanje sefardske kulture dobija na značaju, kao i promocija novih nacionalnih ideja. Velika dvorana korišćena je za sve vrste porodičnih svečanosti, kao što su venčanja i bar micva (religiozno punoletstvo). 
Za vreme okupacije u ovoj zgradi se nalazio deo Jevrejske bolnice i tu su proživeli svoje poslednje dane brojni stari Jevreji pred odvođenje u logor na Sajmište. Deo pacijenata i osoblja bili su odvedeni prvo u jevrejsku bolnicu odakle su u martu 1942. godine, u vreme otpočinjanja primene “konačnog rešenja” u Srbiji bili odvedeni u prvim pokretnim gasnim kamionima. Posle rata od 12.000 Beogradskih Jevreja ostalo je 2.300 od kojih se polovina odmah iselila za Izrael.

U posleratnom periodu prostorije je koristila OZNA (Odeljenje za zaštitu naroda) a zatim je ovde bio bioskop nazvan “Rex”.
1994. godine otvoren je kulturni centar pod nazivom Cinema Rex - kulturni centar B92 koji je bio pokretač novih oblika rada i inicijativa od kulturnih eksperimenata do medijske pismenosti, generacijama je omogućio da se slobodno bave filmom, okupljaju i prenose ovu slobodu u svojim mestima po celoj zemlji.

2016. godine zgrada je vraćena jevrejskoj opštini Beograd nažalost u veoma lošem stanju, a zatim je bila prepuštena daljem propadanju. U oktobru 2021 godine, posle godinu dana radova na renoviranju i opremanju prostora svečano smo proslavili otvaranje Jevrejskog kulturnog centra koji ponovo nosi nekadašnje ime “Oneg Šabat”.

Otvaranje JKC-a 2021.

Ovde možete pogledati isečak o istoriji jevrejskog Dorćola koji je izveden tokom svečanosti otvaranja JKC-a. Tekstove čitaju Mladen Andrejević i Vanja Ejdus. 
Jevrejski kulturni centar Beograd
Jevrejska 16
11000 Beograd
Osnivač JKC-a je Jevrejska opština Beograd
Copyright © 2022 Jevrejski kulturni centar. Sva prava zadržana.
linkedin facebook pinterest youtube rss twitter instagram facebook-blank rss-blank linkedin-blank pinterest youtube twitter instagram